ოსკარ შმერლინგის ნახატები

გერმანული წარმოშობის ქართველი მხატვრის, ოსკარ შმერლინგის ნახატები, რომლებიც ასახავს იმდროინდელი თბილისის (ტფილისის) ყოველდღიურ ცხოვრებას.

Posted in ისტორია, საქართველო, Georgia, Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

“აფხაზები და ქართველები”

mqqmm
Europa, ad magnae Europae Gerardi Mercator / Rumoldi Mercatoris f.Mercator, Rumold 1623

ქართველ ერს და ახლადაღდგენილ ქართულ სახელმწიფოს, მის ინტერესებს, უამრავი გამოწვევა თუ წინაღობა აქვს თანამედროვე რეალობაში. ხშირია მსჯელობა იმის შესახებ, თუ „რა გვჭირდება, რა გადაგვარჩენს, როგორ უნდა მოვიქცეთ, რა გავაკეთოთ, როგორი იქნება ჩვენი მომავალი“. თუმცა ეს მსჯელობანი უმეტეს შემთხვევებში ან მეტად პრიმიტიულია, ან დემაგოგიური. ფუნდამენტური კონცეფციები ასეთ მნიშნელოვან საკითხებზე ჯერ არ შემუშავებულა.  სინამდვილეში, ჩვენი აზრით, ძირეული პრობლემები სწორედ თვით ქართველი ერის მსოფლაღქმასა და თვითინდეთიფიკაციაშია. მაგალითად, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში შევეხებით საკითხს, თუ რამდენად მართებულია ფრაზა “აფხაზი და ქართველი”, ან “აფხაზური მხარე”, ან “შერიგება ქართველებსა და აფხაზებს შორის” და ა.შ. გასაგებია, რომ ჩვენ არ გვაქვს ის ფუნდამენტური ცოდნა ასეთ სიღრმისეულ და საკმაოდ რთულ საკითხზე, რომელიც ყველაფერს ნათელს მოჰფენდა (მხოლოდ იმიტომ, რომ სათანადო სიღრმით ეს ყველაფერი შესწავლილი არ არის),  მაგრამ მცირე, ელემენტარულ ლოგიკაზე და აქსიომატურ ფაქტებზე დაფუძნებული მსჯელობა მაინც შეგვიძლია.

შინაარსი მდგომარეობს შემდეგში _თუ აფხაზებს ერად, ან რაიმე ეთნიკურ წარმონაქმნად მოვიხსენიებთ, ამ შემთხვევაში მოგვიწევს ანგარიში გავუწიოთ და თვალი გავუსწოროთ ფაქტს, რომ ნებისმიერ ერს, ნებისმიერ ეთნიკურ ერთობას ყოველთვის აქვს თავისი ბუნებრივი და კანონზომიერი მისწრაფება _ შექმნას საკუთარი ეროვნული, სუვერენული სახელმწიფო, რომელიც იქნება ამ ეთნიკური ერთობის ეროვნული ინტერესების დაცვის გარანტი და ამ ინტერესებს გაუწევს საკანონმდებლო, თუ სხვა სახის მომსახურეობას. შესაბამისად, თუ ჩვენ ვამბობთ, რომ დღეს იქ მცხოვრები ხალხი აფხაზებია და თანაც ისინი ერთ ეროვნულ თუ ეთნიკურ ერთობას წარმოადგენენ და უფრო მეტიც _ ისინი ავტოქტონი ერია აფხაზეთის ტერიტორიაზე, აქ უკვე ყველაფერი არის შემოტრიალებული ჩვენს წინააღმდეგ ჩვენივე ხელით, აქ უკვე ყოველგვარი საფუძველი გვაქვს გამოცლილი იმისათვის, რომ ჩვენ, ქართველებს (ანუ აფხაზეთისათვის „უცხოტომელებს“) ამ ტერიტორიაზე რაიმე პრეტენზია გვქონდეს. ზემოთ განხილული აბსურდული მიდგომები, ანტიქართული პროპაგანდის მიერ ფართოდ გავრცელებული და გულუბრყვილო ხალხის მიერ ფართოდ მიღებული “იდეა” “აფხაზებისა და ქართველების შერიგების” შესახებ, ყოველგვარ საფუძველს აცლის ქართულ სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენისაკენ მიმართოს რაიმე ძალისხმევა.
ამიტომ, ჩვენ უნდა ჩამოვაყალიბოთ კონცეფცია, რომ სიტყვა “აფხაზის” ქართველი ერისაგან განცალკევებულად გამოყენება არის ყოველგვარ ლოგიკას მოკლებული და დამღუპველი.

აფხაზების ცალკე ეთნიკურ ჯგუფად გამოყოფა („აფხაზები და ქართველები“) ჩვენი აზრით ისეთივე აბსურდია, როგორც მაგალითად, „მეგრელები და ქართველები“, ან „კახელები და ქართველები“ და ა.შ..  აფხაზი ერის, ან რაიმე მსგავსი ეთნიკური ერთობის არსებობას ქართველი ერისაგან გამოყოფილად ისტორია არ იცნობს (ყოველ შემთხვევაში XVII-XVIII ს.ს-მდე, თუმცა ამ პერიოდშიც, აფხაზეთი და აფხაზები ჯერ კიდევ მჭიდროდაა დაკავშირებული ქართულ ეთნიკურ, კულტურულ  თუ პოლიტიკურ სივრცესთან ). მართალია, დღევანდელ დღეს აფხაზები, როგორც ქართველთა ეთნოგრაფიული ჯგუფი, აღარ არსებობენ, მაგრამ ისინი არც ცალკე ერად ჩამოყალიბებულან.

„უძველესი ქრისტიანი ერი“.
თვითმარქვია პრეზიდენტი ბაღაფში (რომელიც ახლა აღარაა ცოცხალი) აღნიშნავდა, „ჩვენ უძველესი ქრისტიანი ერი ვართო“_თუმცა მას „დაავიწყდა“ დაესახელებინა ერთი აფხაზური ეკლესია მაინც, იქნებ იმიტომ, რომ ასეთი რამ ბუნებაში არ არსებობს?! არც მას და არც სხვებს ასევე არაფერი უთქვამთ რომელიმე აფხაზი წმინდანის შესახებ, ალბათ იმიტომ, რომ ასეთი რამ ისტორიაში არ ყოფილა?! მეტად უცნაურია, „უძველეს ქრისტიან ერს“ თავისი „ხანგრძლივი ისტორიის“ მანძილზე არ აეშენებინოს არცერთი ეკლესია, არ დაეტოვებინოს არცერთი წმინდანი, არ დაეტოვებინოს არცერთი ისტორიული ძეგლი! არ ჰქონდეს არცერთი ისტორიული წყარო, იქნებ იმიტომ, რომ აფხაზები ყოველთვის ქართველები იყვნენ და იქ არსებული ისტორიული ძეგლების თითქმის აბსოლუტური უმრავლესობა ქართულია?! როგორ შეიძლება აფხაზები ცალკე ერი ყოფილიყო, თანაც ქართულისგან განსხვავებული ენით, და ამავდროულად არცერთი აფხაზური წარწერა არსად იყოს შემორჩენილი?! ხოლო ყველა ის წარწერა, ყველა ის ძეგლი, ყველა ის ტოპონიმი (გარდა მოგვიანო ხანაში შემოსული ტოპონიმებისა) კარგად მიუთითებს მაშინდელი აფხაზების ეროვნული ვინაობის შესახებ.  მაშინდელი აფხაზები კი ცალსახად ქართველები იყვნენ და აშკარაა, რომ სატომო სახელი „აფხაზი“ წმინდად ქართულია.


წიგნიდან “საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. აფხაზეთი. მოხსენებათა კრებული”. 2012 წ.

„უძველესი ქრისტიანი ერის“ შვილმა, დიმიტრი გულიამ სახარება „აფხაზურად“ XIX-XX საუკუნეთა მიჯნაზე გადათარგმნა, თუმცა ამაოდ, ამას თავადვე დანანებით აღნიშნავდა: „_ეს უზარმაზარი შრომა, რა თქმა უნდა, აფხაზმა ხალხმა მაინცდამაინც ვერც შენიშნა ქრისტიანობისადმი გულგრილი დამოკიდებულების გამო, კაცმა რომ თქვას, ასეთივე გულგრილობას იჩენდა აფხაზობა მაჰმადიანობის მიმართაც“.
საინტერესოა დიმიტრი გულიას „აფხაზები“, ძველი აფხაზებისაგან განსხვავებით, რომლებიც ბედიას, ილორსა თუ გაგრის უძველეს ქართულ ეკლესიებში ლოცულობდნენ, რატომ იჩენდნენ (და დღესაც იჩენენ) გულგრილ დამოკიდებულებას ქრისტიანობის მიმართ?! პასუხი მარტივია _  ამ უცხოტომელთათვის, რომლებსაც შეცდომით აფხაზებს ვეძახით, სრულიად უცხოა აფხაზეთში არსებული ისტორიულ-რელიგიური კულტურის ნიმუშები.

იხ. საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე:  https://diaokh.wordpress.com/2012/12/17/საქართველოს-კულტურული-მე/

„შერიგება“

აფხაზეთის პრობლემის მოგვარების (ჩვენი თვალთახედვით _ აფხაზეთის საქართველოს სახელმწიფოებრივ სივრცეში დაბრუნების) ერთ-ერთ ძირითად გზად და საშუალებად ე.წ. „შერიგებას“ სახავენ. ეს, ერთი შეხედვით ჰუმანური და მშვიდობისკენ მიმართული ცრუ იდეა, რომელიც მხოლოდ სიტყვის მასალაა და მეტი არაფერი, ბუნებრივია, ვერ იძლევა პრობლემის გადაწყვეტის ვერავითარ პერსპექტივას და ამავე პრობლემის აღქმის ადექვატურობას. ჩვენი აზრით, ეროვნულ-სახელმწიფოებრივ გამოწვევებთან გამკლავება შესაძლებელია არა ამგვარი ცრუ იდეებით, არამედ მოცემული ქვეყნის სახელმწიფო აპარატის, სახელმწიფოებრივი სისტემის გამართული ფუნქციონირებით, რაც, მოცემულ ეტაპზე, სამწუხაროდ, საქართველოსთვის გადაუჭრელ პრობლემას წარმოადგენს. ამიტომ ნებისმიერი საუბარი „შერიგებაზე“ მხოლოდ გარკვეული დემაგოგიის ან იაფფასიანი პოპულიზმის საგანი შეიძლება იყოს. სამწუხაროდ, წინა პლანზე დღეს მხოლოდ ამგვარი დემაგოგიაა და არა პრობლემის ისტორიული საფუძვლების სიღრმისეული კვლევა….

პრობლემის ისტორიული სათავე იმაშია,  რომ ჩრდილოკავკასიურ ტომებს ყოველთვის ჰქონდათ მისწრაფება ფეხი მოეკიდებინათ საქართველოს ტერიტორიაზე. მაგალითად, ოსებმა ჯერ კიდევ XIII საუკუნეში ისარგებლეს მონღოლთა შემოსევებით გამოწვეული საქართველოს სახელმწიფოებრივი დასუსტებით და ქალაქი გორიც კი დაიკავეს. შემდეგ, როცა საქართველოს სახელმწიფოს ძლიერება აღდგა XIV საუკუნეში, ისტორიული წყარო გვამცნობს: „მეფეთა შორის უბრწყინვალესმან გიორგიმ აღფხურნა და განასხნა ოვსნი“. განვითარებული ფეოდალიზმის ეპოქაში ჩრდილოკავკასიური ტომების მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე ფეხის მოკიდება და ნებისმიერი ფორმით მისი მიტაცება ცხადია, შეუძლებელი იყო. რთული ეთნო-დემოგრაფიული პროცესები იწყება საქართველოს ერთიანი ფეოდალური მონარქიის დაშლის შემდგომ. სწორედ ამ დროიდან იწყება საქართველოს ტერიტორიაზე ოსების ხელახალი შემოსვლა ჯერ საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარე დვალეთში და შემდეგ შიდა ქართლის სიღრმეში, აღმოსავლეთ საქართველოში კი ქვეყანას ჩამოშორდა ვრცელი ტერიტორია, რომლის შედეგად საზღვარმა აღ-სუზე (დღევანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორია) გადმოინაცვლა [„XVII საუკუნეში, შაჰ-აბასის დროს  საქმე იქამდე მივიდა, რომ საქართველოს ვრცელი მონარქიის აღმოსავლეთი პროვინციები … თანდათან ჩამოსცილდა საქართველოს და XVII საუკუნის დასაწყისისათვის უკვე ყანი-ყობით (სისხლიანი ღელე, კაკის აღმოსავლეთით 10 კმ.) შემოიფარგლა.  გაძლიერებული ანექსია ჯერ კიდევ მონღოლების დროს დაიწყო, როცა საქართველოს აღმოსავლეთის საზღვარმა აღ-სუზე (თეთრი წყალი), შემახასთან გადმოინაცვლა.“_ლევან ჭილაშვილი-„კახეთის ქალაქები. თბ.1980.“] და შემდეგ ისტორიული ჰერეთის ტერიტორიაზე ალის სასულტნოც დაარსდა. და სწორედ ამ დროს იწყება ჩრდილოკავკასიელ აფსუათა ტომის დამკვიდრება საქართველოს კიდევ ერთ ძირძველ მხარეში _ აფხაზეთში.


ენდრიუ ანდერსენის რუკა.

ისტორიკოსი ზურაბ რატიანი თავის წიგნში „წყაროთა ღაღადი ანუ პირიქითა საქართველო“ აღნიშნავს: „აფხაზეთი რომ საქართველოს ისეთივე ორგანული ნაწილია, როგორც ქართლ-კახეთი, მესხეთი და ნებისმიერი ქართული მხარე, როგორც აღვნიშნე, ეს დიდი ხანია გაარკვიეს ივანე ჯავახიშვილმა, სიმონ ჯანაშიამ, ნიკო ბერძენიშვილმა და პავლე ინგოროყვამ, ისევე როგორც ის, რომ ძველი, ნამდვილი აფხაზები ქართველები იყვნენ, ხოლო აფსუები გადამთიელები არიან …ნიკო ბერძენიშვილისა და პავლე ინგოროყვას დასკვნები ვნახოთ: „აფხაზეთი ისეთივე საქართველო და აფხაზი ისეთივე ქართველი იყო, როგორც ეგრისი და მეგრელი, როგორც ჰერეთი და ჰერი, როგორც ქართლი და ქართლელი (ნ. ბერძენიშვილი); „დასავლეთ საქართველოს ქართული სახელმწიფო შექმნილია ქართველი ტომების მიერ და ერთ-ერთი ამ ტომთა შორის არის ქართველი ტომი აფხაზები (პ. ინგოროყვა).“ “

ზურაბ რატიანი ასევე ყურადღებას ამახვილებს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტზე: „რომ აღარაფერი ვთქვა დიდი ქართველი მეცნიერების _ ივანე ჯავახიშვილის, სიმონ ჯანაშიას, ნიკო ბერძენიშვილის, გნებავთ, დიდი რუსი ისტორიკოსის ვასილ ტატიშჩევის ნაშრომებზე და ბოლოს ამ ჩემს მიერ წარმოდგენილ „წყაროთა ღაღადზე, ანუ პირიქითა საქართველოზეც“, დღესაც აშკარად ჩანს აფსუათა ჭეშმარიტი სამშობლოს ადგილმდებარეობა რსფსრ_ს ადმინისტრაციული დაყოფის კრებულში, რომელიც 1974 წელს არის გამოცემული მოსკოვში, სადაც შავით თეთრზე სწერია, რომ რსფსრ_ს ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიურ ოლქში არის ადიღეჰაბლის რაიონი და მასში შედის რვა სასოფლო საბჭო, რომელთაგან ერთს ჰქვია აფსუას (Апсуанский сельсовет) სასოფლო საბჭო, ე.ი. ერთი სოფელი კი არა , რამდენიმე სოფელიაო ამ სასოფლო საბჭოში შემავალი. ამრიგად, აფსუანსკი და არა აფხაზკი,  ე.ი. იქ მათ საკუთარი სახელით იცნობენ, აქ კი მათ დაკარგეს ეს საკუთარი სახელი, რადგან შეერწყნენ კულტურულ ერს _ ქართველობას და მიიღეს მისი ერთი კუთხის, აფხაზეთის მკვიდრი ქართველის _ აფხაზის სახელწოდება.“

პროპაგანდა
დღეისათვის, ზემოთ აღნიშნული ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი სისტემის და იდეოლოგიის გაუმართაობა განაპირობებს შემდეგ მძიმე მდგომარეობას _ არ არსებობს ქართული პროპაგანდა, როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მსოფლიო მასშტაბით, მაშინ, როცა ანტიქართული პროპაგანდა ღრმადაა ფესვგამდგარი არა მხოლოდ ინტერნეტ სივრცეში, არამედ მრავალი ქვეყნის აკადემიურ წრეებშიც კი. მათ შორის კი, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, ჩვენდამი ისეთ კეთილგანწყობილ ქვეყნებშიც, როგორიცაა უნგრეთი, ჩეხეთი, თურქეთი და ა.შ. გამოიცემა წიგნები, ბროშურები, კეთდება ვებ-გვერდები, მზადდება ანტიქართული პროპაგანდისტული სატელევიზიო სიუჟეტები, რომლებშიც ზოგ შემთხვევაში იქამდე მიდის საქმე, რომ წარმოჩენილია „აფხაზი ერის მამაცური ბრძოლა თავისუფლებისათვის ქართველ ოკუპანტთა წინააღმდეგ“.

თუ ამ მდგომარეობის გამოსასწორებლად ახლო მომავალში არ გადაიდგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯები, ეს კატასტროფულ შედეგებს გამოიღებს.

იხილეთ აგრეთვე:

1) საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე:
https://diaokh.wordpress.com/2012/12/17/საქართველოს-კულტურული-მე/

2)აფხაზეთი ისტორიულ რუკებზე: https://diaokh.wordpress.com/2012/12/17/აფხაზეთი-ისტორიულ-რუკებზ/

3)აფხაზეთის ისტორიული ძეგლები: http://saunje.ge/index.php?id=303

4)სიმართლე “აფხაზური” დროშის შესახებ:

5) საინტერესო გვერდი “ფეისბუქზე”:  Sanigia – სანიგეთი

ამონარიდი ზურაბ რატიანის წიგნიდან:
1
2

 

Posted in კოლხეთი, მხარეები, საქართველოს დაკარგული ტერიტორიები | Tagged | დატოვე კომენტარი

ქართული ვაზის იშვიათი ჯიშები (ნაწილი II)

Posted in მერვინეობა-მევენახეობა, მცენარეები, საქართველო, Uncategorized | Tagged | დატოვე კომენტარი

ქართული ვაზის იშვიათი ჯიშები

Posted in მერვინეობა-მევენახეობა, საქართველო | დატოვე კომენტარი

კარნისხევი (“კარნიფორი”) _ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო

კარნიფორი ძველი ქართული ხევის სახელია, როდის წარმოიშვა ეს ხევი, შესწავლილი არ არის, მაგრამ შუა ფეოდალურ ხანაში მისი არსებობა სავარაუდებელია.
ეს ხევი საკმაოდ დიდ ტერიტორიას მოიცავდა ქალაქ კარნიდან (ახლანდელი არზრუმი) ციხე-ქალაქ კარის (ყარსის) ქვეყნამდე ვრცელდებოდა.

ადრე ის კარნისხევად იწოდებოდა ქართულად, მოგვიანებით, როდესაც მას სომხებიც გაუშინაურდნენ, კომპოზიტის მეორე სიტყვა (ხევი) ამავე მნიშვნელობის სომხური სიტყვით (ფორი) შეიცვალა. მაგრამ შემდეგ ამით არ დაკმაყოფილებულა და პირველი სიტყვის თავისებური  გააზრება უცდიათ და ქართული „კარის“ ნაცვლად იქ თითქოს სომხური „კარმირი“ („სისხლი“) ამოუცვნიათ. მაგრამ ეს აშკარად ხელოვნური ჩანს (ხალხური ნამოქმედარი) და სინამდვილეს არ შეესაბამება.

მთავარი ისაა, რომ ერთ დროს ეს ხევი ფეოდალური საქართველოს შემადგენლობაში უნდა ყოფილიყო. ამას მოწმობს ოსმალო ისტორიკოსი ჩელები, კარის (ყარსის) ქვეყანას „ქართველთა მხარეს“ უწოდებს.

კარნიფორი დიდი ხანია დაკარგულია, როგორც „აბოცი“ და სხვა ქართული ქვეყნები.

მათ გამოხსნას პერსპექტივები არ უჩანს, მაგრამ ახლები რომ არ მიემატოს ამათ, დიდი სიფრთხილეა აუცილებელი.

იური სიხარულიძე. პროფესორი.
   22.2.2013

Posted in დიაოხი, ისტორია, მხარეები, საქართველოს დაკარგული ტერიტორიები | დატოვე კომენტარი

ვორონი – ძველი ქართული ვაზის ჯიში

საქართველო მევენახეობის უძველესი ქვეყანაა. ვინ აღნუსხავს სისრულით ვაზის იმ ჯიშებს, რომელსაც ქართველი კაცი ასე ელოლიავებოდა ათასწლეულთა განმავლობაში.

ამ ჯიშთა შორის იყო წვრილმარცვლიანი მაღლარი, სახელით ვორონი (ალ. ღლონტი, 1, თბილისი, 1974, გვ 227).

ამ ვაზს გიორგი შარაშიძეც იცნობდა.

გადაშენების შემდეგ ხალხს თანდათან დაავიწყდა ამ ვაზის სახელი და ძველ ქართულ წყევაში უნდა იყოს თითქოს დამკვიდრებული („ამოვარდა შენი ვორანი“_ იწყევლება მავანი და ვაზის სახელს მცირეოდენი სახეცვლილებით იხსენიებს).
ვორონზე უკეთესი ვაზის ჯიშები გადაგვიშენდა, მაგრამ, თუ ვორონიც გვემახსოვრება, ურიგო არც ის იქნება.

 

იური სიხარულიძე. პროფესორი.

ხალხური:
„ოი ჩემო ვორონო,
ჩემი კარგო სასმელო
შენ მიცვლიდი შუა ღვინოს
საალერსოდ სასმენო.“

Posted in მერვინეობა-მევენახეობა, მცენარეები | დატოვე კომენტარი

Abkhazia-The oldest Christian region of Georgia

Posted in საქართველოს დაკარგული ტერიტორიები, Georgia, History | დატოვე კომენტარი